Genel bakış
Akalazya tedavisi, yemek borusunun alt ucundaki kapağın yeterince gevşeyememesinden kaynaklanan yutma güçlüğünü gidermeyi ve gıdaların mideye geçişini kolaylaştırmayı amaçlar. Akalazya, nadir görülen bir yemek borusu hareket bozukluğudur ve nedeni tam olarak bilinmez. Kendini yutma güçlüğüyle belli eder: önce sıvılarda, sonra katı gıdalarda. İlerleyen dönemde yemek yemekte zorlanan hastalar kilo kaybeder; bu nedenle yakınmaların erken değerlendirilmesi, tedavinin planlanmasını kolaylaştırır.
Tanı
Başlangıçta akalazya tanısını koymak zor olabilir; hastanın yakınmaları yol gösterir. İlerlemiş olgularda endoskopi sırasında yemek borusunda genişleme ve gıda artıkları görülür. Baryumlu yemek borusu filminde, genişlemiş ve mideyle birleştiği yerde kuş gagası gibi incelmiş bir yemek borusu dikkat çeker. Bu görüntünün nedeni, alt yemek borusu kapağındaki basıncın yüksek olması ve gıdaların geçişini engellemesidir. Kesin tanı ise yemek borusu basınç ölçümüyle (manometri, motilite testi) konur. Bu tetkikler, yutma güçlüğüne yol açabilecek başka nedenlerin ayırt edilmesine de yardımcı olur. Tanı kesinleştikten sonra size uygun tedavi, muayene ve tetkiklerin sonuçlarına göre birlikte belirlenir.
Akalazya tedavisi seçenekleri
Akalazya tedavisinde amaç, alt yemek borusu kapağındaki yüksek basıncı düşürerek gıdaların mideye geçişini kolaylaştırmaktır. Tanıdan sonra iki temel seçenek vardır:
- Endoskopik genişletme (dilatasyon): yemek borusunun alt ucundaki kapak endoskopi ile genişletilir. Etkisi zamanla azalabilir.
- Cerrahi (laparoskopik miyotomi): genişletmeden yeterli sonuç alınamadığında ya da uygun hastalarda doğrudan tercih edilir.
Endoskopik genişletme endoskopi sırasında uygulanan, ameliyat gerektirmeyen bir yöntemdir; cerrahi ise kapağı saran kas tabakasını doğrudan ayırarak darlığı ortadan kaldırır. Hangi yöntemin seçileceği, yakınmalarınıza, tetkik sonuçlarına ve daha önce uygulanmış tedavilere göre belirlenir.
Nasıl yapılır?
Laparoskopik miyotomi genel anestezi altında, karında açılan birkaç küçük delikten yapılır. Yemek borusunun alt ucunu saran kas tabakası 5-6 cm'lik bir bölümde kesilerek ayrılır ve kapaktaki darlık ortadan kaldırılır. Kasın ayrılmasından sonra reflü gelişmesini önlemek amacıyla midenin üst kısmı (fundus) kasın ayrıldığı bölgeye yamanır. Bu yama işlemi, reflü ameliyatında kullanılan fundoplikasyon yönteminin bir biçimidir.
Daha önce endoskopik genişletme uygulandıysa, ameliyat için genellikle üç ay beklenir. Size uygun tedavi, muayene ve tetkiklerin ardından birlikte belirlenir.
Hazırlık
Ameliyattan önce genel sağlık durumunuz değerlendirilir; yaşınıza ve sağlık durumunuza göre kan tetkikleri ve anestezi öncesi değerlendirme yapılır. Ameliyatın olası risk ve faydaları sizinle konuşulur ve yazılı onayınız alınır. Hazırlıkta genellikle şu adımlar izlenir:
- Ameliyattan önceki gece yarısından sonra bir şey yenmez ve içilmez; hekiminizin izin verdiği ilaçlar ameliyat sabahı az suyla alınabilir.
- Kullandığınız tüm ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, hekiminizle gözden geçirilir; gerekenler geçici olarak kesilir.
- Sigara ve alkol bırakılmalıdır.
Akalazyada yemek borusunda gıda artıkları birikebildiği için, ameliyattan önceki günlerde nasıl beslenmeniz gerektiği konusunda size ayrıca bilgi verilebilir.
Ameliyat sonrası
Laparoskopik miyotomi küçük kesilerle yapıldığı için ameliyattan sonra genellikle erken dönemde ayağa kalkıp yürümeniz istenir. Kesi yerlerinde bir süre hafif ağrı olabilir. Beslenmeye sıvılarla başlanır ve hekiminizin önerisine göre yumuşak gıdalara, ardından normal beslenmeye kademeli olarak geçilir. Bu dönemde yavaş yemek, lokmaları küçük tutmak ve iyi çiğnemek yutmayı kolaylaştırır. Günlük işlere dönüş, kendinizi nasıl hissettiğinize ve yaptığınız işe göre planlanır. Ameliyattan sonra 6. ayda rutin kan tahlili kontrolü yapılır.
Riskler
Her ameliyatın riskleri vardır. Laparoskopik ameliyatların genel riskleri arasında kanama, enfeksiyon, pıhtı oluşumu ve anesteziye bağlı riskler bulunur. Miyotomiye özgü olarak, kas tabakası ayrılırken yemek borusunun iç zarı zedelenebilir; bu durum genellikle ameliyat sırasında fark edilip onarılır. Kapaktaki darlık ortadan kaldırıldığı için mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçması, yani reflü gelişebilir; fundusun yamanması bu riski azaltmak için yapılır. Bu riskler ameliyattan önce sizinle ayrıntılı olarak konuşulur.
Ne zaman hekiminizi aramalısınız?
Ameliyattan sonra aşağıdaki belirtiler beklemeden hekime bildirilmelidir:
- Süren yüksek ateş ya da titreme
- Giderek artan karın ya da göğüs ağrısı
- Geçmeyen bulantı ve kusma
- Yutma güçlüğünün yeniden başlaması ya da yiyip içememe
- Nefes darlığı
- Kesilerden iltihaplı akıntı ya da büyüyen kızarıklık