Genel bakış
Fıtık ameliyatı, karın duvarındaki zayıf bir bölgeden dışarı doğru çıkan fıtığın onarıldığı ve gerektiğinde bu bölgenin bir yama ile güçlendirildiği cerrahi tedavidir. Fıtık, karın içi organların bir kese içinde karın duvarındaki zayıf bir noktadan dışarı taşmasıdır; doğuştan olabileceği gibi sonradan da gelişebilir. Fıtıklar zamanla büyür ve şişlik ile ağrının yanı sıra daha ciddi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle fıtığın tedavisi cerrahidir; onarım açık ya da kapalı (laparoskopik) yöntemle yapılabilir.
Belirtiler
Fıtık en sık kasıkta, göbek çevresinde ve önceki ameliyat kesilerinin bulunduğu bölgelerde görülür. Tipik belirtisi, ağır kaldırma, öksürme ya da kabızlığa bağlı ıkınma sırasında cilt altında ortaya çıkan şişlik ve ağrıdır. Ağrı keskin ve ani başlayabilir, dinlenmekle geçebilir; şişlik de çoğu zaman yatınca küçülür ve zorlanınca yeniden belirginleşir.
Ağrı sürekli hâle gelir ve şişliğin üzerinde kızarıklık oluşursa zaman kaybetmeden hekime başvurulmalıdır. Bu tablo, fıtığın beklenmeden ameliyat gerektiren bir sorun hâline geldiğini gösterebilir.
Nedenleri
Karın duvarında doğuştan zayıf, fıtık gelişmeye yatkın bölgeler vardır. Yaş, doğum, geçirilmiş ameliyatlar ve ağır kaldırma gibi nedenlerle bu bölgeler zorlanır ve zamanla fıtık gelişebilir. Çocuklarda fıtığın nedeni çoğunlukla doğuştandır. Erişkinlerde ise ağır kaldırma, idrar yaparken zorlanma, uzun süren öksürük ve kabızlık gibi karın içi basıncı tekrar tekrar artıran durumlar rol oynar. Bu nedenle ameliyat planlanırken fıtığı zorlayan bu durumlar da göz önünde bulundurulur.
Fıtık ameliyatı ile tedavi
Fıtığın tedavisi cerrahidir. Fıtık bağı ve benzeri araçlar fıtığı tedavi etmez, ameliyatın yerini tutmaz; olası bir ameliyatı da zorlaştırabilir. Ameliyatta dışarı taşan doku karın içine geri yerleştirilir ve zayıf bölge onarılır. Bunun için iki temel yöntem kullanılır.
Açık onarım
Açık yöntemde fıtık bölgesi lokal anestezi ile uyuşturulur ve fıtığın bulunduğu yerden, cerrahın tercih ettiği teknikle onarım yapılır; gerektiğinde belden anestezi de kullanılabilir. Lokal anestezi altında yapılan açık onarımdan sonra hastalar çoğunlukla aynı gün, hatta birkaç saat içinde evlerine dönebilir.
Laparoskopik onarım
Laparoskopik onarımda karındaki küçük bir kesiden, özel bir kameraya bağlı ince bir laparoskop yerleştirilir. Fıtık bölgesi ekranda izlenerek iki küçük kesiden bir yama yerleştirilir ve bu yama karın arka duvarına küçük cerrahi kıskaçlarla sabitlenir. Ameliyat sonrası ağrı genellikle daha azdır ve iyileşme daha kısa sürer. Aynı kapalı yöntem safra kesesi ameliyatı ve reflü ameliyatı gibi birçok karın ameliyatında da kullanılır.
Kimler laparoskopik onarıma uygundur?
Size uygun onarım yöntemini, muayene bulgularınızı ve sağlık durumunuzu birlikte değerlendiren cerrah belirler. Laparoskopik onarım birçok hastada uygulanabilir; ancak daha önce geçirilmiş ameliyatlar ya da bazı sağlık sorunları nedeniyle uygun görülmeyebilir. Bu hastalarda lokal anestezi altında, sentetik yama kullanılarak açık onarım yapılabilir. Hangi yöntem seçilirse seçilsin amaç aynıdır: zayıf bölgeyi güvenli biçimde kapatmak ve karın duvarını güçlendirmek.
Hazırlık
Fıtık ameliyatından önce muayene ile fıtığın yeri ve büyüklüğü değerlendirilir, genel sağlık durumunuza göre gerekli tetkikler istenir. Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları bildirmeniz gerekir; bu ilaçların ameliyat öncesinde düzenlenmesi gerekebilir. Ameliyattan önce ne zamandan itibaren aç kalmanız gerektiği size ayrıca bildirilir.
Sigara ve alkol kullanıyorsanız ameliyattan önce bırakmanız, uzun süren öksürük, kabızlık ya da idrar yaparken zorlanma gibi karnı zorlayan bir sorununuz varsa bunu belirtmeniz önemlidir; bu durumlar iyileşme sürecini etkileyebilir. Aynı gün eve dönmeniz planlanıyorsa yanınızda bir refakatçi bulunması ve o gün araç kullanmamanız önerilir.
Ameliyattan sonra
Fıtık ameliyatından sonraki süreç, uygulanan yönteme göre değişir. Lokal anestezi altında yapılan açık onarımdan sonra çoğu zaman aynı gün eve dönülür. Laparoskopik onarımdan sonra ise ağrı genellikle daha az olur ve iyileşme daha kısa sürer.
İlk günlerde ameliyat bölgesinde hafif ağrı olabilir ve ağrı kesiciyle kontrol altına alınır. Kısa yürüyüşler iyileşmeye yardımcı olurken ağır kaldırma ve karnı zorlayan hareketlere ne zaman dönebileceğiniz, yapılan onarıma göre size ayrıca anlatılır. Kabızlık ve ıkınma onarım bölgesini zorlayacağı için lifli besinler ve yeterli sıvı alımıyla bağırsak düzenini korumak yararlıdır. Ameliyattan sonraki 6. ayda rutin kan tahlili kontrolü yapılır.
Riskler ve olası yan etkiler
Fıtık ameliyatı sık yapılan bir ameliyattır; ancak her ameliyatta olduğu gibi bazı riskler taşır. Anestezi ilaçlarına karşı reaksiyon, kanama ve yara yeri enfeksiyonu bu riskler arasındadır. Ameliyat bölgesinde geçici şişlik ve morarma görülebilir. Laparoskopik onarımda, gerektiğinde açık yönteme geçilebilir. Onarılan bölgede fıtığın yeniden oluşması da olasıdır; bu nedenle ameliyattan sonra karnı zorlayan durumlardan kaçınmak önemlidir. Size özgü riskler, seçilen yöntem ve sağlık durumunuz birlikte göz önüne alınarak ameliyattan önce anlatılır.
Ne zaman hekiminizi aramalısınız?
Ameliyattan sonra aşağıdaki durumlardan biri gelişirse vakit kaybetmeden hekiminize başvurun:
- Ateş, üşüme ya da titreme
- Yara yerinde giderek artan kızarıklık, şişlik ya da akıntı
- İlaçlarla geçmeyen ağrı
- Geçmeyen bulantı ve kusma
Videolar
Prof. Dr. Emin Ersoy'un konuyla ilgili kısa anlatımları. Videolar YouTube üzerinden, oynat düğmesine bastığınızda yüklenir.