Genel bakış
Mide kanseri ameliyatı, midedeki tümörün midenin bir bölümü ya da tamamıyla birlikte çıkarılmasıdır (gastrektomi) ve uygun hastalarda mide kanserinin temel tedavisidir. Mide kanseri, dünyada sık görülen kanser türleri arasındadır; Asya ve Doğu Avrupa ülkelerinde daha sık, Batı toplumlarında daha seyrek görülür. Endoskopi sayesinde erken dönemde saptanabilir. Ameliyat yapılamayan durumlarda ise kemoterapi uygulanır.
Belirtiler
Mide kanserinde ilk belirtiler çoğunlukla kilo kaybı ve iştahsızlıktır. Mide yakınmaları toplumda sık görüldüğü için bu belirtiler önemsenmeyebilir ve hastalık bu süreçte fark edilmeden ilerleyebilir. Buna halsizlik ve kan kaybına bağlı kansızlık da eşlik edebilir. Bu nedenle uzun süren mide yakınmalarında, özellikle kilo kaybı ve iştahsızlık varsa hekime başvurulmalıdır. Mide kanseri endoskopi ile erken dönemde saptanabilir; endoskopi sırasında şüpheli bölgeden örnek (biyopsi) alınarak tanı kesinleştirilir. Bu belirtiler başka mide hastalıklarında da görülebildiği için, ayrım ancak tetkiklerle yapılabilir.
Risk etkenleri
Mide kanseri, ailesinde mide kanseri olanlarda, kansızlık sorunu yaşayanlarda ve A kan grubundakilerde daha sık görülür. Bazı beslenme alışkanlıkları ve enfeksiyonlar da riski etkiler.
Beslenme ve alışkanlıklar
Çok tuzlu ve tütsülenmiş gıdalarla beslenenlerde mide kanseri riski artar. Sebze ve meyveden zengin beslenenlerde ise daha az görülür. Tütün kullanımı da bir risk etkenidir.
Helikobakter pilori
Bu bakteri mide kanseri riskini artırır. Risk mide ülseri olanlarda yükselir, onikiparmak bağırsağı ülseri olanlarda daha azdır. Helikobakter pilori ile birlikte midede ülser ya da gastrit varsa, bakteriye yönelik tedavi de yapılmalıdır.
Epstein-Barr virüsü
Bu virüsü taşıyanlarda mide kanseri gelişme riski artmıştır.
Aile öyküsü
Ailesinde mide kanseri olanlarda risk daha yüksektir. Mide yakınmaları olan ve aile bireylerinde de benzer rahatsızlıklar bulunan kişilerin hekime başvurması gerekir.
Kansere dönüşebilen mide hastalıkları
Bazı mide hastalıkları zamanla kansere dönüşebildiği için düzenli takip gerektirir:
- Polipler: birçok türü vardır; mutlaka takip edilmeli ve gerekirse çıkarılmalıdır. Özellikle 2 cm'yi aşanlarda kansere dönüşme eğilimi yüksektir.
- Atrofik gastrit: uzun süreli gastritte mide iç yüzeyi yapısal değişikliğe uğrayabilir; bu bölgede kanser gelişebilir.
- İntestinal metaplazi: uzun süre değişikliğe uğramış mide iç yüzeyi ince bağırsağa benzer bir yapıya dönüşebilir; kanser gelişme riski yüksektir.
- Mide ülserleri: mide ülserinden de kanser gelişebilir; yakın takip ve tedavi gerekir.
Geçmişte çeşitli nedenlerle mide ameliyatı geçirmiş hastalarda, uzun dönemde bağırsak bağlantısının yapıldığı bölgede mide kanseri gelişebilir. Bu hastaların düzenli takip edilmesi gerekir.
Tedavi ve mide kanseri ameliyatı
Mide kanserinde tedavi planı hastalığın evresine ve hastanın genel durumuna göre belirlenir. Yapılabildiği durumlarda cerrahi en uygun yöntemdir; ameliyat yapılamayan durumlarda kemoterapi uygulanır. Evreyi belirlemek için endoskopi ve biyopsinin yanı sıra bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme tetkikleri yapılır. Bazı hastalarda kemoterapi ameliyattan önce ya da sonra tedaviye eklenebilir. Tedavi kararı muayene ve tetkiklerin ardından verilir.
Mide kanseri ameliyatı nasıl yapılır?
Ameliyat genel anestezi altında, açık yöntemle ya da uygun hastalarda laparoskopik yöntemle yapılır. Tümörün yerine ve yaygınlığına göre midenin bir bölümü (kısmi gastrektomi) ya da tamamı (total gastrektomi) çıkarılır. Hastalığın yayılımını değerlendirmek ve tedaviyi tamamlamak için midenin çevresindeki lenf bezleri de alınır. Ardından kalan mide ya da yemek borusu ince bağırsağa birleştirilerek sindirim yolu yeniden kurulur. Çıkarılan dokular patolojik olarak incelenir; bu sonuç ameliyat sonrası tedavinin planlanmasına yön verir.
Hazırlık
Ameliyattan önce genel sağlık durumunuz ayrıntılı olarak değerlendirilir. Mide kanserinde kilo kaybı ve iştahsızlık sık görüldüğü için beslenme durumunuz da göz önüne alınır. Hazırlıkta genellikle şu adımlar izlenir:
- Yaşa ve sağlık durumuna göre kan tetkikleri, akciğer filmi ve EKG istenir.
- Ameliyatın olası risk ve faydaları sizinle konuşulur ve yazılı onayınız alınır.
- Kullandığınız tüm ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, hekiminizle gözden geçirilir; gerekenler geçici olarak kesilir.
- Ameliyattan önceki gece yarısından sonra bir şey yenmez ve içilmez; hekiminizin izin verdiği ilaçlar ameliyat sabahı az suyla alınabilir.
- Sigara ve alkol bırakılmalıdır.
Ameliyat sonrası
Ameliyattan sonra erken dönemde yataktan kalkıp yürümeniz istenir; bu, iyileşmeye ve pıhtı riskinin azalmasına yardımcı olur. Beslenmeye, hekiminizin önerisine göre sıvılarla başlanır ve kademeli olarak katı gıdalara geçilir. Midenin bir bölümü ya da tamamı alındığı için bir öğünde yenebilecek miktar azalır; bu nedenle az ve sık öğünlerle, yavaş yiyerek beslenmek önerilir. Midenin tamamı alındığında B12 vitamini gibi bazı vitaminlerin düzenli olarak dışarıdan verilmesi gerekebilir. Beslenme düzeninin yeni duruma alışması zaman alabilir. Ameliyattan sonra 6. ayda rutin kan tahlili kontrolü yapılır. Ameliyattan sonra patoloji sonucuna göre ek tedavi gerekip gerekmediği değerlendirilir.
Riskler
Mide kanseri ameliyatı büyük bir karın ameliyatıdır ve her ameliyat gibi riskler taşır. Kanama, enfeksiyon, akciğer sorunları, pıhtı oluşumu ve genel anesteziye bağlı riskler bunların başındadır. Bağırsağın mide ya da yemek borusuyla birleştirildiği yerde kaçak gelişebilir; bu risk, bağırsak uçlarının birleştirildiği kalın bağırsak ameliyatı gibi diğer ameliyatlarda da bulunur. Uzun dönemde bazı hastalarda yemekten sonra halsizlik, terleme ya da ishal gibi yakınmalar (dumping) ve vitamin eksiklikleri görülebilir. Bu riskler ameliyattan önce sizinle ayrıntılı olarak konuşulur.
Ne zaman hekiminizi aramalısınız?
Ameliyattan sonraki günlerde aşağıdaki belirtiler bir komplikasyonun habercisi olabilir ve beklemeden hekime bildirilmelidir:
- Süren yüksek ateş ya da titreme
- Giderek artan karın ağrısı ya da şişliği
- Geçmeyen bulantı ve kusma
- Yiyip içememe
- Kanama
- Nefes darlığı
- Kesilerden iltihaplı akıntı ya da büyüyen kızarıklık