Obezitede multidisipliner yaklaşım önemlidir, çünkü kilo almanın nedenleri beslenme alışkanlıklarından metabolizmaya, ruhsal durumdan hareket düzenine kadar farklı alanlara uzanır ve bunların birlikte değerlendirilmesi gerekir. Obezite giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunudur. Uygun önlemlerle obeziteden korunmak mümkündür; ancak bazı kişilerin kilo vermek için profesyonel desteğe ihtiyacı vardır.
Obeziteden korunma: beslenme ve hareket
Sağlıklı ve dengeli beslenmek ve yeterince hareket etmek, obeziteden korunmanın en etkili yollarıdır. Sağlıklı beslenmenin temel kuralları arasında öğün atlamamak; hazır yiyeceklerden (fast food), kızartmalardan, tatlılardan, gazlı ve şekerli içeceklerden mümkün olduğunca uzak durmak yer alır. Kısa mesafeleri yürüyerek gitmek, özel araç ve toplu taşımayı daha az kullanmak günlük hareketi artırır. Düzenli uyku ile alkol ve sigaradan uzak durmak da önemlidir.
Kilo almanın nedeni: obezitede multidisipliner yaklaşım
Yeme alışkanlıklarını ve metabolizmayı değerlendirmek için birden fazla uzmanlık alanının birlikte çalışması yararlıdır:
- diyetisyen ile beslenme danışmanlığı,
- endokrinoloji uzmanı tarafından değerlendirme (hormon ve metabolizma hastalıkları),
- psikolojik danışmanlık,
- uygun hareket ve spor türlerinin belirlenmesi için fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı desteği.
Obezite ameliyatı ne zaman gündeme gelir?
Ameliyat, diğer yöntemlerle yeterli kilo kaybı sağlanamadığında son seçenek olarak düşünülür. Kalıcı olarak kilo vermek isteyen ve cerrahi dışı yöntemlerin yetmediği kişiler, obezite ve metabolik cerrahi (bariatrik cerrahi) alanında çalışan hekimlere başvurabilir.
Obezite ameliyatları genellikle şu durumlarda gündeme gelir:
- vücut kitle indeksi (VKİ) 40 kg/m² veya üzerinde olanlar,
- VKİ'si 35 kg/m² veya üzerinde olup eşlik eden hastalığı bulunanlar,
- VKİ 30'un üzerinde olup tip 2 diyabet ya da ağır metabolik sorunları bulunanlar.
Merkez ve yöntem seçimi
Cerrahi merkez seçilirken ameliyat öncesi ve sonrası süreci birlikte yürüten, farklı branşlardan oluşan bir ekibin bulunmasına dikkat edilebilir. Planlanan işlem hastaya anlaşılır biçimde anlatılmalı ve yöntem kişiye göre seçilmelidir.
Günümüzde en sık tüp mide ameliyatı (sleeve gastrektomi) yapılmaktadır. Diyabeti olan ve kan şekeri tedaviye rağmen yeterince kontrol altına alınamayan kişilerde gastrik bypass gibi bypass yöntemleri gündeme gelebilir. Bu konuda ayrıntılı bilgiyi diyabet cerrahisi sayfasında bulabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Obezitenin multidisipliner tedavisinde hangi uzmanlar yer alır?
Diyetisyen, endokrinoloji uzmanı, psikolog ve fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı birlikte çalışır; böylece beslenme, metabolizma, ruhsal durum ve hareket birlikte değerlendirilir.
Obezite ameliyatı için VKİ kaç olmalı?
Ameliyat genellikle VKİ 40 kg/m² veya üzerinde olan, VKİ 35 kg/m² veya üzerinde olup eşlik eden hastalığı bulunan ya da VKİ 30'un üzerinde olup tip 2 diyabet veya ağır metabolik sorunları bulunan kişilerde gündeme gelir.
En sık hangi obezite ameliyatı yapılıyor?
Günümüzde en sık tüp mide ameliyatı yapılmaktadır. Tedaviye rağmen kan şekeri kontrol altına alınamayan diyabet hastalarında bypass yöntemleri gündeme gelebilir.
Obeziteden korunmak için neler yapılabilir?
Öğün atlamamak; hazır yiyecekleri, kızartmaları, tatlıları ve şekerli içecekleri sınırlamak; günlük hareketi artırmak, düzenli uyumak ve alkol ile sigaradan uzak durmak başlıca önlemlerdir.
